IN MEMORY OF YOUNG VICTIMS AT CAI-LAY ELEMENTARY SCHOOL
 Half a Century in RetrospectA Tribute to the Little Friends of Cai Lay (1974)
   To my peers, the little angels whose childhood ended prematurely.
In early 1974, when the lingering echoes of the Lunar New Year still hung in the air on the roads leading to school, we – the final year of primary school – were eagerly preparing for the Grade Seven exam, filled with hopes for a brighter future. However, cruel fate struck our primary school in Cai Lay, Dinh Tuong province, during a fateful recess.
The explosion shattered the peaceful atmosphere of the school. Smoke, dust, rubble, and heart-wrenching screams replaced the innocent laughter. In an instant, many of my classmates perished, their hands still stained with chalk dust, their schoolbags still slung over their shoulders. Many others were left with physical and emotional scars for life.
More than 50 years have passed – more than half a century of a lifetime – but the memory of that horrific day has never faded. I still vividly remember the somber atmosphere that enveloped everything, and especially the mournful melodies of the memorial service that day, lyrics that cut like knives into the hearts of those left behind:“Oh little child, why did you leave this world so soon, so young? Oh little child, why did you leave school, why did you leave your teacher so soon...?”These lyrics are not only a cry for young lives, but also a lament for a turbulent era, where the line between life and death was so fragile.
According to documents from the U.S. State Department that I have today: "The Cai Lay Elementary School Massacre or the Cai Lay Bombardment was an attack on an elementary school in Cai Lay town, Dinh Tuong province, Vietnam in 1974, which the U.S. government called a 'terrorist campaign by: the National Liberation Front of South Vietnam, supported by the government of the Democratic Republic of Vietnam.' The attack targeted an elementary school in Cai Lay on March 9th."
According to US State Department figures, 32 students died and 55 others were injured. The devastating effects of war leave behind pain for families, teachers, and us, the fortunate survivors – pain that cannot be compensated for.
Today, as I sit here writing these lines, I don't want to incite hatred. Instead, I want to offer my heartfelt respect to you, my dear friends, forever ten or eleven years old. You didn't have the chance to grow up, to be loved, to witness the world change, but in the memories of those who remain, you will always be the most innocent and pure faces.
From the painful lessons of the past, we yearn even more for and cherish the value of peace. We pray that:The souls of the deceased children may rest in eternal peace, free from the sound of artillery fire and terror.The world today and tomorrow will be free from hatred, so that hands will no longer hold weapons pointed at one another.
Children everywhere on this earth should be able to go to school in peace, so that the pages of their notebooks will never again be stained with the color of mourning.
More than half a century has passed, old wounds have healed, but the lessons of tolerance and compassion still need to be repeated. We bow our heads in remembrance of you, our little friends from Cai Lay back then.
 By  Chinh Le
 
 
 Nửa Thế Kỷ Nhìn Lại: Nén Hương Lòng Cho Những Bạn Nhỏ Cai Lậy (1974)
 Gửi những người bạn cùng trang lứa, những thiên thần nhỏ đã dừng lại ở tuổi thơ.
Đầu năm 1974, khi dư âm của Tết nguyên đán vẫn còn vương đâu đó trên những con đường dẫn đến trường, khi chúng tôi – những đứa trẻ cuối bậc Tiểu học – đang hăm hở ôn luyện cho kỳ thi Đệ Thất với bao ước vọng về một cánh cửa tương lai mới. Thế nhưng, định mệnh nghiệt ngã đã ập xuống ngôi trường Tiểu học Cộng đồng Cai Lậy tỉnh:Định Tường vào một giờ ra chơi định mệnh.
Tiếng nổ vang lên phá tan không gian yên bình của học đường. Khói bụi, gạch vụn và những tiếng thét xé lòng đã thay thế cho tiếng cười đùa hồn nhiên. Trong phút chốc, nhiều bạn học của tôi đã vĩnh viễn nằm xuống khi tay vẫn còn vương mùi phấn, vai vẫn còn mang cặp sách. Rất nhiều bạn khác đã phải mang trên mình những vết sẹo thể xác và tinh thần suốt đời.
Đã hơn 50 năm trôi qua – hơn nửa thế kỷ của một đời người – nhưng ký ức về ngày kinh hoàng ấy vẫn chưa bao giờ phai nhạt. Tôi vẫn nhớ như in không khí tang thương bao trùm, và đặc biệt là những giai điệu u buồn trong lễ tưởng niệm ngày ấy, những ca từ như nhát dao cứa vào lòng người ở lại:“Hỡi bé thơ ơi sao vội bỏ trường, sao vội bỏ thầy...”
Lời hát ấy không chỉ là tiếng khóc cho những mạng sống non trẻ, mà còn là lời ai oán cho một thời kỳ loạn lạc, nơi mà lằn ranh giữa sự sống và cái chết quá đỗi mong manh.Theo tài liệu từ bộ ngoại giao Hoa kỳ mà tôi có đươc ngày hôm nay: "Thảm sát trường tiểu học Cai Lậy hay Pháo kích Cai Lậy là một vụ pháo kích vào trường tiểu học tại thị trấn Cai Lậy, tỉnh Định Tường, Việt Nam vào năm 1974 mà Chính phủ Hoa Kỳ gọi là " chiến dịch khủng bố của Mặt Trận giải phóng Miền Nam được sự hậu thuẩn của chính phủ, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa pháo kích vào một trường tiểu học tại Cai Lậy vào ngày 9 tháng 3.
Theo số liệu của Bộ ngoại giao Hoa Kỳ, đã có 32 học sinh tử vong và 55 học sinh khác bị thương". Tai hại của chiến tranh, thì nỗi đau để lại cho gia đình, cho thầy cô và cho chúng tôi – những người bạn may mắn sống sót – là không gì bù đắp nổi.
Hôm nay, ngồi viết những dòng này, tôi không có muốn kêu gọi thù hận ,.Mà tôi muốn gửi đến các bạn – những người bạn nhỏ mãi mãi ở tuổi lên mười, lên mười một – một nén hương lòng thành kính. Các bạn đã không có cơ hội được trưởng thành, được yêu thương, được chứng kiến thế giới đổi thay, nhưng trong ký ức của những người ở lại, các bạn vẫn luôn là những gương mặt ngây thơ nhất, trong sáng nhất.
Từ bài học đau thương của quá khứ, chúng ta càng khao khát và trân trọng giá trị của hòa bình. Nguyện cầu cho:Những tâm hồn trẻ thơ đã khuất được yên nghỉ nơi cõi vĩnh hằng, không còn tiếng pháo, không còn hãi hùng.Thế giới hôm nay và mai sau sẽ không còn thù hận, để những bàn tay không còn phải cầm vũ khí hướng về phía nhau.
Trẻ em ở bất cứ đâu trên trái đất này đều được cắp sách đến trường trong sự an yên, để những trang vở không bao giờ phải nhuốm màu tang tóc nữa.Hơn nửa thế kỷ đã qua, vết thương cũ đã thành sẹo, nhưng bài học về sự bao dung và tình thương vẫn cần được nhắc lại. Xin nghiêng mình tưởng nhớ các bạn – những người bạn nhỏ Cai Lậy năm ấy. 
  Chính Lê